Hatay’ın Güneşi Mandalina

Markette bir kilo mandalinanın fiyatına bakıp “Bu kadar da olur mu?” diyoruz. Aynı gün Hatay’da bir üretici, bahçesindeki mandalinayı toplatmaya gücünün yetip yetmeyeceğini hesaplıyor. Bir yanda meyveyi almakta zorlanan aile, öte yanda yetiştirdiği meyveyi satmakta zorlanan çiftçi. Bu ikisi aynı anda yaşanıyorsa bahçeyle tezgâh arasında ne olduğunu hepimizin sorması gerekiyor.

Hatay’ı anlatırken bu memleketin bereketinden hep gururla söz ediyorum. O bereketin nasıl yetiştiğini de konuşalım. Ağacın budaması var, suyu var, gübresi var. Çiftçi bu masrafları aylar öncesinden yapıyor. Hasat vakti geldiğinde işçi, kasa ve nakliye masrafı da ekleniyor. Alıcının teklifi toplama masrafını bile karşılamıyorsa çiftçi ne yapsın? Ürünü dalında bırakmanın da zararına toplatmanın da bedelini aynı insan ödüyor.

Aknehir’den Dörtyol’a, Erzin’e

Bu soruları önce Samandağ’ın Aknehir Mahallesi’nde soralım. Sonra Dörtyol’a, Erzin’e kulak verelim. Bu sezon bahçeye alıcı geldi mi? Dalında kilosuna kaç lira teklif edildi? Masraflar çıkınca üreticinin eline ne kaldı?

Samandağ’da bu sezonun ilk mandalinası ağustosta kesildi. Geçen sezon ise aynı ilçede alıcı bulamayan üreticiler, mandalinalarını toplayıp ilçe merkezinde ücretsiz dağıttı. O gün gösterilen cömertliği hatırlayalım. Aylarca emek verdiği ürünü yetiştiren insanın neden satış yapamadığını da soralım. Hasadın başladığı gün sevindiğimiz kadar, sezon sonunda üreticinin ne kazandığını da önemseyelim.

Samandağ’ın meyve suyu tesisi hangi aşamada?

Samandağ Belediyesi, Kasım 2025’te ilçede bir meyve suyu üretim tesisi kuracağını duyurdu. Belediye Başkanı Emrah Karaçay’ın açıkladığı projeyle, taze meyve olarak alıcı bulamayan ve işlemeye uygun mandalinanın bir bölümünün ilçede değerlendirilmesi amaçlanıyor. Tesis düzenli alım yapabilirse üreticiye yeni bir satış kapısı açabilir.

Şimdi Samandağ Belediyesi’ne soruyorum. Proje hangi aşamada? Tesisin yeri ve açılış takvimi belli mi? Bir sezonda kaç ton mandalina işlenebilecek? Aknehir’de birkaç dönüm bahçesi olan çiftçi ürününü tesise nasıl ulaştıracak? Nakliye masrafını kim karşılayacak? Alım fiyatı nasıl belirlenecek ve çiftçi parasını ne zaman alacak?

Bu soruların yanıtı hasattan önce belli olmalı. Üretici, işçiyi tutmadan önce kaç kasa ürününün alınacağını ve o satıştan eline ne geçeceğini bilmeli.

Hepimize düşen bir pay var

Belediyeler projelerin takvimini açıklayabilir. Ziraat odaları ve kooperatifler, hangi mahallede ne kadar ürün beklendiğini belirleyip alıcılarla hasattan önce görüşebilir. Marketler, manavlar, oteller ve restoranlar yerel üreticiden düzenli alım yapabilir. Biz de alışveriş ettiğimiz yerde mandalinanın nereden geldiğini sorabilir, imkânımız varsa üreticiden ya da kooperatiften alabiliriz.

Bir gün Aknehir’de bir üreticinin kapısını çaldığımda en çok şu sözü duymak isterim. “Bu yıl mandalinamı değerinde sattım. Seneye de bahçemin başındayım.”

O sözü duyabilmek için bugün her birimiz kendimize soralım. Hatay’ın mandalinası dalında kalmasın diye ben ne yapabilirim?